ความพิการประเภทต่าง ๆ โดยศูนย์สมเด็จพระเทพรัตนฯ แก้ไขความพิการบนใบหน้าและกะโหลกศีรษะ ศูนย์สมเด็จพระเทพรัตนฯ แก้ไขความพิการบนใบหน้าและกะโหลกศีรษะ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย

Heading for Printing

 

ประเภทของความพิการ

นพ.จรัญ มหาทุมะรัตน์
4 มิ.ย. 2552

Craniofacial Surgery หมายถึง การผ่าตัดแก้ไขความพิการบนใบหน้าและกะโหลกศีรษะชนิดรุนแรง(craniofacial deformities) ซึ่งความพิการนั้นอาจมีสาเหตุมาจากความพิการแต่กำเนิดหรือเกิดขึ้นภายหลัง เช่น เนื้องอก หรืออุบัติเหตุ เป็นต้น
แต่ก่อนการรักษาความพิการบนใบหน้าชนิดรุนแรงโดยการผ่าตัดทำได้ไม่ค่อยดี หรือบางรายอาจกล่าวได้ว่าทำไม่ได้เลย ต้องปล่อยให้ผู้ป่วยรับสภาพไปตามยถากรรม เช่น ความพิการในผู้ป่วยที่มีรอยเชื่อมของกะโหลกศีรษะติดเร็วกว่าปกติ เช่น โรคครูซอง (Crouzon syndrome), โรคเอเพิร์ต (Apert syndrome), ความพิการที่ผู้ป่วยมีกระบอกตาห่างกันมากกว่าปกติ (frontonasal dysplasia) หรือกระบอกตาอยู่ต่างระดับกัน (orbital dystopia) เป็นต้น  จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2510 ศัลยแพทย์ตกแต่งชาวฝรั่งเศส ชื่อ พอล เทสสิเออร์ (Paul Tessier) ได้ประสบผลสำเร็จในการผ่าตัดรักษาผู้ป่วยที่มีความพิการดังกล่าว โดยการผ่าตัดร่วมกับประสาทศัลยแพทย์ มีการวางแผนการรักษาร่วมกับแพทย์ผู้เชี่ยวชาญสาขาอื่นๆอีกประมาณ 12 สาขา เรียกว่า เป็นการทำงานแบบสหสาขาวิชาชีพ (multidisciplinary team) จึงประสบความสำเร็จ ได้แก่ กุมารแพทย์, แพทย์ทางพันธุกรรม, จักษุแพทย์, แพทย์ทางหู คอ จมูก, จิตแพทย์, วิสัญญีแพทย์, ทันตแพทย์ และทันตแพทย์จัดฟัน, นักอรรถบำบัด, นักสังคมสงเคราะห์, พยาบาล ฯลฯ เป็นต้น

ความพิการประเภทต่างๆ

โรคความพิการบนใบหน้าและกะโหลกศีรษะ (craniofacial deformities) สามารถแบ่งกลุ่มใหญ่ ๆ ได้ดังต่อไปนี้

  1. กะโหลกศีรษะเชื่อมติดผิดปกติ (premature fusion of cranial suture หรือ craniosynostosis) เช่น
    • กลุ่มที่มีความผิดปกติหลายอย่างในร่างกาย (syndromic craniosynostosis)
      • โรคครูซอง (Crouzon Syndrome)
      • โรคเอเพิร์ต (Apert Syndrome)
      • โรคไฟเฟอร์ (Pfeiffer Syndrome)
      • โรคคาเพนเตอร์ (Carpenter Syndrome)
      • โรคเซเตอร์-โชเซน (Satre-Chotzen Syndrome)
    • กลุ่มที่มีการเชื่อมติดของรอยต่อกะโหลกศีรษะเพียงอย่างเดียว (non-syndromic craniosynostosis)
      • ศีรษะยาวผิดปกติในแนวหน้าหลังคล้ายเรือ (scaphocephaly จาก sagittal craniosynostosis)
      • ศีรษะรูปสามเหลี่ยม เป็นสันที่หน้าผาก (trigonocephaly จาก metopic craniosynostosis)
      • ศีรษะเบี้ยว (plagiocephaly จาก unilateral coronal synostosis)
      • อื่นๆ
  2. ความพิการที่มีกระบอกตาอยู่ตำแหน่งผิดปกติ
  3. โรคใบหน้าเล็กแต่กำเนิด (craniofacial microsomia) - เป็นความพิการที่มีใบหน้าด้านหนึ่งด้านใดเล็กกว่าปกติ (hemifacial microsomia) หรือเป็นทั้งสองด้าน
  4. โรคงวงช้าง (frontoethmoidal encephalomeningocele)
  5. โรคใบหน้าแหว่งแต่กำเนิด (facial clefts)
  6. ความพิการแต่กำเนิดอื่นๆ
  7. ความพิการที่เกิดขึ้นภายหลัง
    • โรคใบหน้าเหี่ยวแห้ง (progressive hemifacial atrophy)
    • ภาวะขากรรไกรเล็ก (micrognathia), คางเล็ก (microgenia), ข้อต่อขากรรไกรล่างติดแข็ง (T.M.J. ankylosis)
    • ความพิการใบหน้าภายหลังการบาดเจ็บ (posttraumatic)
    • ความพิการใบหน้าภายหลังผ่าตัดเนื้องอก (post-tumor resection)